Đại Hàn ký sự (phần 4) – Cố đô Gyeongju

Nếu như ở cố đô Gyeongju, việc bảo tồn văn hóa cổ dân tộc, dù làm tốt đến mấy, vẫn không thể giấu nổi những nét văn minh hiện đại thì ở Seoul, làn sóng mãnh liệt của cuộc sống hiện đại cũng không thể bao trùm lên trên nền văn hóa cổ. Sự hiện hữu của bản sắc dân tộc trong cuộc sống xã hội liên tục phát triển, tuy ở hai mức khác nhau, nhưng đều có thể thấy rất rõ tại cả hai kinh đô này.

* Nỗi cảm thông với tập đoàn Hyundai!

Từ Busan, chúng tôi bỏ ra 150.000 won (khoảng 170 USD) thuê một chiếc xe 9 chỗ (vâng, dĩ nhiên là chiếc van nhỏ của Hyundai) để đi thăm Gyeongju, cố đô của triều đại Shilla, thời “Tam quốc” trong lịch sử Hàn quốc. Xe chạy máy dầu, gắn hộp số tự động. Đoạn đường từ Busan đến Gyeongju dài chừng 200 km, chị tài xế (có đeo găng) đánh xe lên đường cao tốc rồi cứ thế nhấn ga phóng ào ào, kể cả nghỉ ngơi cà-phê ăn sáng trong quán ven đường thì cũng mất có 1 tiếng 45 phút là đến nơi. Từ Busan đến Gyeongju thấy toàn núi là núi nhưng đường cao tốc vẫn được xây dựng khang trang, 3 làn mỗi bên. Dọc hai bên đường, đồng ruộng thưa thớt, chủ yếu là nhà máy và khu đô thị. Muốn đi từ Busan tới Gyeongju, bạn phải đi qua tỉnh Ulsan. Địa danh lạ này không nói lên bất cứ điều gì cho đến khi chị giám đốc bà xã nhà tôi chợt giải thích rằng đó là thủ phủ của tập đoàn Hyundai. Chính vì lẽ đó, cả tỉnh này sống về nghề đóng tàu và công nghiệp ôtô. Khi nói về đất nước mình, người Hàn quốc có thói quen “ôn nghèo nhớ khổ”. Không bao giờ họ bắt đầu câu chuyện bằng những thành quả mà Hàn quốc đạt được ngày hôm nay mà luôn có câu cửa miệng rằng: “Hàn quốc ngày xưa khổ lắm…”. Chị tour-guide nhà tôi cũng vậy. Sau câu nói cửa miệng “bắt buộc” này, chị tâm sự:

- Thông cảm nhé. Hàn quốc nghèo lắm, chẳng có gì cả nên cứ phải liên tục nghĩ ra việc mà làm thôi.

Chắc chị muốn tôi thông cảm cho việc luôn luôn đốc thúc nhân viên – trong đó có bà xã nhà tôi - làm việc ngày quên ăn, đêm quên ngủ của chị. Rồi chị cho biết thêm:

- Hyundai cũng thế. Họ nghĩ ra hết việc này đến việc khác kể cả lọc dầu, sản xuất ôtô và đóng tàu thủy.

Điểm đỗ xe nghỉ ngơi ven đường cao tốc Busan-Gyeongju.

Rồi không hiểu loay hoay đe búa chí chát đóng tàu thế nào, lúc ngẩng lên, Hyundai mới giật mình bởi họ đang dẫn đầu thế giới trong ngành này (cũng giống như Samsung, cặm cụi ngồi lắp ráp đồ điện tử để khi đứng dậy đã thấy mình là công ty số Một trong lĩnh vực sản xuất chip và tivi plazma). Chẳng biết nên thế nào, vả lại chị tour-guide nhà tôi đã nói thế thì thôi, tôi cũng đành thông cảm cho sự tham công tiếc việc của Hyundai và của người Hàn quốc.

* Sân golf treo

Chuyện này chẳng liên quan gì đến Gyeongju cũng như Seoul nhưng vì lạ và vui mắt, lại cũng hơi mang tính đặc trưng cho xứ Hàn nên tôi cứ mạnh bạo viết ra đây. Bởi Hàn quốc toàn núi, chẳng có mấy chỗ đất bằng, nên dọc đường thấy có rất nhiều “sân golf treo”, một cảnh tượng mang tính hài hước tại xứ sở này. Nói đến sân golf, đánh golf, ai cũng tưởng tượng ra một vùng đất rộng, cỏ được cắt tỉa phẳng phiu, đây đó là hồ nước, bãi cát nhân tạo để người chơi quần trắng áo thun bên ngoài khoác gi-lê len mỏng, có thể vác gậy dạo quanh 18 lỗ golf giữa một vùng trời nước, đồi núi mấp mô. Sân golf treo của Hàn quốc, do điều kiện tự nhiên của xứ sở này, không có bãi cỏ, hồ nước, hố cát. Thậm trí chẳng có lỗ nào. Đó là một cái ban công, thường được làm bằng bê tông và giăng lưới xung quanh. Chỗ nào rộng, có tý đất thì người ta cắm cọc giăng lưới xuống đất. Chỗ hẹp, không có đất thì giăng lưới sang tòa nhà bên cạnh(!). Người chơi golf cũng giày, cũng gậy, cũng găng, cũng áo, cũng mũ, đầy đủ lệ bộ nhưng không thấy caddy lễ mễ đeo túi hay xe ôtô điện. Họ đặt quả bóng lên ban công và giơ gậy đánh sang tít sang mãi đầu bên kia của tấm lưới. Ở đó thấy có vẽ một cái… hồng tâm, như đích tập bắn nỏ của của cụ Cao Lỗ thời xưa. Bất chấp phép chơi golf là đánh bóng xuống lỗ, ở Hàn quốc, ai “bắn” trúng hồng tâm thì người đó đoạt giải chăng. Tôi lơ mơ đoán vậy. 

* Tới Gyeongju nhớ về xứ Huế

Gyeongju là thủ đô cũ của Hàn quốc từ thời triều đại Shilla còn trị vì trên bán đảo Triều tiên. Tỉnh này nổi tiếng về nghề trồng lúa và trồng táo. Thời gian chúng tôi đến thăm Gyeongju nhằm đúng vào vụ gặt của người dân nơi đây. Khác với những gì người ta dễ suy luận từ nền công nghiệp quy mô lớn của quốc gia này, ruộng lúa ở đây được chia khá nhỏ, diện tích chỉ bằng các thửa ruộng ở Việt nam và hầu hết đều là ruộng bậc thang vì địa hình không bằng phẳng của Hàn quốc. Mỗi năm, do mùa đông lạnh, dân Hàn chỉ trồng được một vụ lúa, giống như dân châu Âu trồng lúa mì. Chính vì thế, trước đây, lương thực luôn là một vấn đề khó khăn nhưng về sau, nhờ công nghệ sinh học phát triển nên không những họ trồng lúa đủ ăn mà còn xuất khẩu gạo. Gạo Hàn quốc hơi khác với gạo Việt nam, hạt to, tròn, gần như gạo nếp của ta và ăn vào no rất lâu. Dù các thửa ruộng được chia nhỏ nhưng bờ ruộng cũng chính là đường đi lối lại rộng rãi, được lát bê-tông, đủ rộng để các phương tiện máy móc nông nghiệp di chuyển. Các bác nông dân ở đây hay dùng quad (xe máy 4 bánh chủ yếu dùng để đi trên cát) để đưa nhau đi thăm lúa. Bác trai ngồi trước, bác gái ngồi chót vót phía sau. Hệt như đôi trai gái dùng chiếc quad mốt đưa nhau đi dạo trên bãi biển. Có điều, đây là biển lúa vàng chứ không phải là một đại dương xanh thẳm nào.

Ai dám nghĩ đây là... nhà vệ sinh?!

Theo sắc lệnh của hội đồng nhân dân tỉnh Gyeongju, tất cả các ngôi nhà ở đây đều không được xây cao và phải có mái ngói lợp theo lối cổ. Vì thế, ngoài nhà ở, khách sạn, bảo tàng,… từ cổng soát vé cho đến cây xăng đều có mái nhà kiểu này. Cây xăng – bên trên là mái ngói cổ, bên dưới là các trang thiết bị đo lường, tính tiền hiện đại cùng đoàn xe của thế kỷ 21 sắp hàng chờ bơm nhiên liệu – quả là một nghịch cảnh nhưng đi ngang vẫn có thể nhận ra, không ngụy trang kỹ bằng nhà vệ sinh công cộng. Do được xây dựng theo lối cổ quá khéo léo, quá đẹp, u tôi tần ngần đứng trước cửa khá lâu mà không dám bước vào.

- Sao u không vào?

- Cái này là khách sạn hay nhà nghỉ đấy chứ!

Nhìn rõ biển toa-lét mà u tôi còn bán tín bán nghi.

Muốn lên thăm chùa cổ Bulguk-sa, phải leo mấy cây số đường núi giữa hai hàng cây lá vàng và lá đỏ, màu sắc của mùa thu. Đường lên núi - dành cho người đi bộ - rộng đủ để hai xe ôtô tránh nhau. Học sinh xếp hàng đôi, đi rầm rập. Lớp lên, lớp xuống, lớp ngồi nghỉ ven đường nhưng vẫn không sợ tắc đường. Chùa Bulguk-sa thờ một tượng Phật khổng lồ. Đây cũng chính là nơi mà vua chúa Hàn quốc thời xưa cúng tế. Khi quay xuống, không hiểu sao lại bâng khuâng nhớ về cố đô Huế. Đúng lúc đó thì nhìn thấy cái bảng kỷ niệm này:

Tại các điểm du lịch của Hàn quốc, muốn lưu lại bút tích, du khách có thể mua một tấm gốm rồi  viết những gì mình muốn lên đó và ban quản lý sẽ đặt những tấm gốm này dọc đường. Như vậy, ban quản lý khu di tích thu được thêm tiền mà du khách cũng không phải loay hoay dùng dao nhíp khắc tên tuổi lên cây, lên tường của khu di tích.

Điểm thứ hai mà ai đến Gyeongju cũng phải ghé thăm đó là Viện bảo tàng khảo cổ học nằm trong khu mộ của các vị vua thời xưa. Mỗi ngôi mộ đều được đắp cao như một quả đồi đất. Tất cả nằm trong một khu bảo tồn rộng lớn và được giữ gìn chu đáo. Trong Viện bảo tàng, nhân viên hướng dẫn mặc complet lịch sự nhưng không vì thế mà ngại ngùng cúi xuống nhặt một mẩu giấy, một sợi rác vương vãi trên nền nhà.

Sau một ngày thăm thú các danh thắng Gyeongju, khi đã mệt nhoài leo lên xe, chị tour-guide nhiệt tình của chúng tôi lại tiếp tục giới thiệu:

- Gyeongju còn 3-4 chỗ tham quan nổi tiếng nữa, lần sau đi nhé!

Vâng, tất nhiên rồi, ai mà chẳng mong có dịp quay lại một nơi tuyệt đẹp như vậy.