Đại Hàn ký sự (phần 3) – Xã hội xe hơi

Vẫn biết xe hơi là một trong những thứ của nhà trồng được của Đại Hàn dân quốc nhưng nếu chỉ biết tới một vài dòng xe Deawoo (Matiz), Kia (Morning) hay Hyundai từng xuất hiện tại Việt nam thì hẳn ai nấy cũng đều đặt ra câu hỏi rằng làm thế nào mà họ đáp ứng mọi nhu cầu của thị trường nơi đây toàn bằng xe nội địa.

Nỗi lo ngại thay cho dân Hàn

“Ối giời ơi, ôtô nó nhiều như đống rơm ngày mùa!” – từ tầng 15 khách sạn Hanwha, u tôi thốt lên như vậy. Vẫn biết ngoài dăm ba loại xe đã xuất hiện trên thị trường Việt nam, các hãng xe Hàn quốc còn có rất nhiều mẫu xe khác nhưng nếu không sang tận nơi thì có lẽ không bao giờ hiểu về bức tranh tổng thể của xe nội địa xứ Hàn và không hết băn khoăn tại sao người ta lại thỏa mãn mọi nhu cầu sử dụng xe hơi của một xã hội phát triển chỉ bằng xe nội địa. Loại xe thông dụng nhất trên đường phố Hàn quốc là xe hạng trung (hạng D) và xe lớn thuộc hạng trung (hạng E). Tuy không có thời gian để tìm hiểu kỹ lưỡng nhưng qua những gì mục sở thị thì có thể đánh giá rằng độ tuổi trung bình của xe hơi Hàn quốc khá trẻ và đó cũng chính là lý do tại sao các phố chính liên tục bị tắc đường nhưng bầu không khí không hề ngột ngạt bởi mùi khói xăng và nếu phải thò cổ ra đường đi dạo một vòng thì lúc quay về nhà, bạn cũng không cần phải giặt vội bộ quần áo vừa mặc. Ở Hàn quốc, chẳng thấy ai dùng Deawoo Matiz hay Kia Morning (chắc đã bán cả sang Việt nam chăng?). Đổi lại, thấy hàng loạt các tên xe và kiểu xe lạ. Trong đó, trước tiên phải kể đến mác xe Samsung với 3 hạng xe SM3, SM4 và SM5. Đó là những mẫu xe khá đẹp với phong cách thiết kế châu Âu. Chắc đây là sản phẩm chung với tập đoàn Renault-Nissan. Samsung là loại xe đắt tiền. Daewoo, Kia và Hyundai bình dân hơn. Hyundai Sonata đời chót, vừa ra mắt vào tháng 8/2007 (cùng hạng với Toyota Camry ở ta) có giá bán khởi điểm là 16.250.000 won (18.500 USD). Bằng khoảng 9 tháng lương của người Hàn quốc. Ngoài những chiếc sedan đủ các cỡ của 4 hãng xe nói trên là những dòng xe địa hình và pick-up(!) của Ssangyong (Song long – Hai con rồng) hay những chiếc Pullman thân dài không kém Cadillac của mác Equus.

- Xe này đắt lắm, chỉ ông chủ to mới dám dùng thôi – chị giám đốc chỗ bà xã tôi giải thích.

- Đắt lắm là bao nhiêu tiền?

- Hơn 50.000 USD cơ đấy.

Ơ, hóa ra đa số người tiêu dùng Việt nam ta còn oai hơn, hoành tráng hơn, sang trọng hơn các ông chủ lớn Hàn quốc trong khâu sử dụng xe hơi.

Xe tải "ngang nhiên" đi trên làn trong cùng bởi Hàn quốc có rất ít xe thể thao.

Cung cách đi lại

Nếu từng lái xe ở châu Âu hay Hoa Kỳ, khi sang Hàn quốc bạn hoàn toàn có thể thuê xe để tự lái bởi cung cách đi lại của dân Hàn không khác gì các quốc gia nói trên. Với một điều kiện là bạn biết tiếng Hàn. Sở dĩ phải nêu ngay ra điều kiện này là bởi bảng chỉ dẫn đường và tên phố thường được viết bằng mỗi ngôn ngữ bản địa và “nghiêm trọng” hơn cả là hệ thống bản đồ vệ tinh GPS cũng chỉ hiển thị bằng ngôn ngữ này. Khác với châu Âu, sau khi mua bản đồ GPS trang bị trên xe, chủ xe sẽ phải trả tiền thuê bao hàng tháng thì ở Hàn quốc các bác tài bỏ ra 200-300 USD tậu bản đồ GPS nạp sẵn trong ổ cứng của màn hình hiển thị rồi gắn lên tab-lô là xong. Tiền thuê bao tháng thì nhà nước cho miễn phí. Rẻ và tiện lợi như vậy nên hầu hết xe hơi Hàn quốc đều dùng loại bản đồ này.

Nếu biết tiếng Hàn, bạn cứ thế đi theo bản đồ GPS đến bất kỳ nơi nào tại đây.

Quay trở lại với cung cách lái xe của người Hàn. Nhìn chung, đó là cung cách đi lại quy củ và mang tính trật tự của một quốc gia phát triển. Tốc độ trung bình khi chạy trong phố khá cao, từ 60 cho đến 80 km/h, dĩ nhiên là khi không bị tắc đường. Không ai bấm còi nên nếu quen dùng xe ở Việt nam, (tai) bạn sẽ cảm thấy thiêu thiếu điều gì đó. Giao thông thuận tiện bởi hầu như không có xe máy. Tại Seoul, thỉnh thoảng còn thấy một vài người cưỡi xe máy đi làm, nhiều khi cũng có bác chở hàng cồng kềnh, nhưng ở Busan thì chỉ còn thấy xe phân khối lớn của dân chơi. Văn hóa chơi xe máy tại Hàn quốc cũng đã ở tầm cao. Bằng chứng là quần áo và đồ đạc lỉnh kỉnh mà người chơi xe máy khoác trên người hoặc gắn trên xe có giá trị tương đương với chiếc xe. Mạng lưới đường cao tốc của Hàn quốc rất lớn và điều đặc biệt có thể nhận thấy ngay từ khi còn ngồi trên máy bay, đó là đường cao tốc được thắp sáng suốt chiều dài(!). Qua đó có thể đánh giá ngay được rằng mức độ sài sang của dân Hàn ngang bằng với ở những nước tư bản già cỗi như Pháp, Đức. Và, điều này còn có thể thấy rất rõ nét qua những con đường hầm xuyên núi. Nói đến đường hầm, bạn đừng vội nghĩ đến hang động tối om và chật hẹp. Đường hầm dành cho xe hơi ở Hàn quốc có tới 3 làn mỗi bên(!), khiến cho những người mang chứng bệnh claustrophobia (sợ hãi khi phải chui vào khoảng không gian hẹp) vẫn hoàn toàn yên tâm lái xe qua hầm. Tốc độ tối đa trên đường cao tốc hình như là 120 km/h vì thấy xe buýt, xe tải đều cố gắng phóng tới mức đó. Xe hơi dĩ nhiên chạy nhanh hơn. Khác với châu Âu, tài xế Hàn quốc thản nhiên sử dụng cả luồng trong cùng của đường cao tốc, làn đường chỉ dành cho xe thể thao. Lý do rất dễ hiểu thôi:

Tại các hãng xe Hàn quốc không sản xuất xe thể thao. (Chỗ này phải đính chính ngay là Hyundai có lắp ráp mẫu Coupe nhưng thế hệ mới thì chưa có mặt trên thị trường còn thế hệ cũ thì đã… quá cũ).

Đường hầm trong thành phố Busan

Mốt dùng xe đi trước thời đại?!

Không hiểu vì tinh thần dân tộc hay đơn thuần là vì các mác xe nội địa có đầy đủ các hạng xe với giá bán phải chăng nên người Hàn chủ yếu dùng xe Hàn. Theo đánh giá sơ bộ (bằng mắt thường), tỷ lệ xe hơi nước ngoài tại Hàn quốc chiếm không tới 10%. Nếu như trên đường phố Seoul, thỉnh thoảng còn bắt gặp vài ba chiếc xe ngoại quốc thì ở Busan, phải sục xạo lâu lắm mới có thể nhìn thấy một chiếc xe không phải do người Hàn lắp ráp. Xe nước ngoài tại Hàn quốc thường là các loại xe đắt tiền, hoặc xe dành cho dân chơi như Peugeot 307 CC hay Mini hoặc VW Beetle. Tối về khách sạn bật tivi thấy VW quảng cáo cho mẫu limo hạng sang Phaeton. Gương mặt chính của phim quảng cáo dĩ nhiên phải là người Hàn quốc “Đức nhất” trong mấy chục triệu người Hàn quốc. Vâng, xin chúc mừng, bạn đã chọn được phương án trả lời đúng. Đó chính là danh thủ Bun Kum Cha của Bayer Leverkusen khi xưa. Tuy nhiên, hãng quảng cáo lại chọn câu slogan của đoạn phim này là “Cha Cha Cha”. Hay và đắt ý nhưng có lẽ không hợp lắm với một chiếc xe hơi hạng sang dành cho những người ưa kín đáo.

Một chiếc Peugeot 307 CC mang biển Hàn quốc - Tìm mãi mới thấy!

Để nâng cao tỷ lệ xe hơi nhập khẩu từ nước ngoài vào Hàn quốc, có lẽ phải cần nhiều ông “Cha Cha Cha” hơn thế nữa. Nói vậy nhưng cũng có những nơi mà Bun Kum Cha cũng đành bó tay trong việc quảng bá sản phẩm xe hơi nước ngoài. Điển hình là đảo Jeju, nơi người dân toàn dùng xe Hàn quốc và đặc biệt là toàn thấy dùng màu trắng. Màu mốt trong tương lai(!) của châu Âu (theo nhận định của tập đoàn hóa chất BASF, Đức).

Không hiểu do người dân ở đây biết trước là như vậy hay họ không có sự lựa chọn nào khác?!

Dân Jeju-do chỉ dùng xe Hàn và chỉ dùng xe trắng!

Taxi và xe buýt

Bế con nhỏ, bước chân lên chiếc xe buýt đầu tiên tại sân bay Gimpo, tôi cứ ngỡ là mình đang ở một quốc gia Bắc Âu lịch sự và đầy tính nhân ái nào đó. Vừa thấy bố con tôi dắt díu nhau lên xe, lập tức có đến một chục người Hàn đứng phắt dậy để nhường chỗ. Trong tất cả các thành phố lớn của Hàn quốc, đều có hai loại xe buýt khác nhau: xe chạy tuyến và xe tốc hành. Xe chạy tuyến là loại xe buýt thông thường, 900 won một vé. Chẳng biết có bao nhiêu tuyến xe buýt ở Seoul nhưng thấy đánh số lên tới hàng trăm. Hành khách xuống xe qua cửa trước và cửa giữa (cửa đẩy mở ngang) nhưng lên xe bằng cửa trước. Tại đây, bên cạnh ô lái của bác tài, ngay chỗ bắt đầu lối đi, là một chiếc hộp nhỏ. Ai có vé tháng (là một cái thẻ từ) thì dí vào đó còn ai không có thì bỏ tiền vào hộp (và nhận tiền trả lại rơi lẻng rẻng xuống dưới). Tuyệt nhiên không thấy bóng dáng quen thuộc của anh soát vé trên xe. Cũng đúng thôi vì nếu trên mỗi xe, công ty xe khách lại thuê thêm một anh soát vé với mức lương tối thiểu 2.000 USD/tháng thì chắc không mấy chốc mà họ phá sản. So với xe buýt chạy tuyến, xe buýt tốc hành (chỉ đỗ tại các điểm chính) đẹp hơn rất nhiều. Nội thất của nó hệt như nội thất máy bay với giá chứa đồ có nắp đậy chạy dọc bên trên. Mỗi hàng có 3 ghế to như ghế bành và có thể ngả nằm hẳn xuống. Tivi màn hình phẳng thì không cần phải đề cập tới vì thứ đồ dùng đó quá dân dã tại nơi đây. Lái xe vận complet, cà vạt và đeo găng tay trắng. Tại các điểm đỗ chính (nhà ga, sân bay), chỗ đợi xe nào cũng có vài ba người chuyên bê hàng túc trực để xếp hành lý vào khoang hàng dưới bụng xe hoặc lấy hành lý cho khách. Nhưng khi đến các điểm đỗ phụ (trên các tuyến đường chính), nếu hành khách xuống xe có hàng để dưới khoang hàng thì đích thân lái xe sẽ xuống mở khoang lấy hàng cho khách. Ngăn nắp, nhanh nhẹn và lịch sự. Giá vé là 3.000 đến 6.000 won. Xe buýt chạy theo làn đường riêng trên đại lộ. Đó là làn trong cùng, giữa đường. Kể cả khi đoạn đường bị tắc nặng thì cũng không chủ xe hơi nào lấn vào làn đường của xe buýt cho dù nhìn quanh không thấy bóng công an. Vì được trang bị một hệ thống camera dày đặc trên các ngã tư nên đường phố Hàn quốc rất ít công an nhưng đã đi tuần thì lập tức họ bật đèn xanh đỏ trên nóc xe. Bật cho vui thế thôi chứ không có việc gì khẩn cấp và họ cũng không định xét giấy chiếc xe chạy phía trước. Điều này sẽ khiến nhiều người quen lái xe tại châu Âu ngỡ ngàng. Cũng như đèn xanh đèn đỏ của xứ sở kim chi. Không hiểu theo lô-gic nào nhưng tại đây, người ta lại làm loại đèn xanh đèn đỏ đặt ngang. Đã vậy, mỗi hộp đèn lại không chỉ bao gồm 3 bóng đèn xanh, vàng, đỏ mà thường có thêm một bóng thứ tư của đèn xanh cho phép rẽ. Nhận ra và hiểu được tín hiệu đèn giao thông ở Hàn quốc quả là điều không đơn giản và đòi hỏi thời gian luyện tập.

Công an Hàn quốc chỉ tắt đèn xanh đỏ trên nóc xe khi đã dừng xe.

Xăng tại Hàn quốc khá đắt, gần 1.600 won/lít (gần 2 USD/lít) và diesel cũng không rẻ hơn nhiều (gần 1.400 won/lít). Chính vì thế, taxi Hàn quốc toàn sử dụng gas LPG dạng lỏng. Khác với Việt nam, các hãng taxi Hàn quốc không sử dụng Daewoo Matiz mà dùng các loại xe hạng lớn, tầm cỡ như Ford Mondeo hay Toyota Camry ở ta. Nội thất xe toàn bằng da, ghế sau cũng có nút bấm ngả lưng ghế và dịch chuyển mặt ghế chẳng khác gì trên Mercedes S-Class. Để bảo đảm an toàn cho khách, cửa sau phía bên trái không thể mở từ bên trong và vì thể, khi xe đỗ, hành khách buộc phải xuống xe bằng cửa bên phải, áp sát vỉa hè. Bước lên taxi là bạn đã mất 1.800 won và đi một quãng đường khoảng 5 km thì tốn chừng 5.000 won. Trừ khách du lịch, dân bản xứ hầu hết trả phí taxi bằng thẻ tín dụng. Tài xế taxi nơi đây nói chung là tốt, không gạ gẫm đưa bạn đi shopping như ở Thái lan hoặc không cố tình ngơ ngác quên đường như ở đại đa số các quốc gia khác. Đi taxi ở Busan là vui nhất, có lẽ do con người vùng biển thoải mái và dễ tính hơn chăng. Lên xe, bác tài nào cũng hồ hởi bắt chuyện và giới thiệu khá kỹ lưỡng về các điểm du lịch dọc đường đi. Cả đoàn 5 người lớn và một trẻ em đi thăm chùa Beomeo-sa trên núi, hỏi bác taxi có chở được không.

- Được. Tại sao không. Ngồi vào đây. Người Trung quốc à?

- Không. Việt nam.

- À, Việt nam. Gia đình tôi cũng vừa đi tua du lịch Lào, Campuchia, Việt nam.

Và bác bắt đầu thao thao bất tuyệt về các danh thắng cần phải tới xem trong thành phố của mình, hệt như một anh hướng dẫn viên du lịch chuyên nghiệp.

Taxi đỗ trước những chiếc đèn đường đặt ngang.