Mùi vị của Coca-cola – Kỷ niệm 80 năm ngày thành lập studio thiết kế xe hơi đầu tiên trên thế giới

Động cơ mạnh hơn, tốc độ tối đa lớn hơn, ca-bin được trang bị đầy đủ hơn nhưng dường như khách hàng còn đòi hỏi cao hơn thế. Cũng như đối với Coca-cola, mùi vị ngon chỉ là điều kiện cần, hình dáng thon thả của chiếc chai đựng mới là điều kiện đủ để chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Không thể chần chừ được nữa, studio thiết kế xe hơi đầu tiên trên thế giới đã „buộc phải” ra đời cách đây 80 năm.

„Thiết kế mỹ thuật của một sản phẩm là một việc quan trọng và không thể giao phó cho những tay quan chức cấp cao của công ty, chỉ biết mặc complet và ngồi trong văn phòng” – nếu Raymond Loewy đã nói vậy thì chúng ta nên tin là đúng bởi Loewy đã từng vẽ mẫu cho một vài chiếc xe tuyệt đẹp của Hoa Kỳ mà tiêu biểu là Studebaker Avanti, thiết kế nội thất cho chiếc Air Force One, chuyên cơ giành riêng cho tổng thống Mỹ, làm tổng kiến trúc sư của dăm ba tòa nhà lớn nhất nhì Hoa Kỳ và đặc biệt, ông là người thiết kế chiếc chai thủy tinh đựng coca-cola. Ngay từ thuở hồng hoang của ngành công nghiệp xe hơi, các hãng xe đã nhận ra rằng, salon hào nhoáng, nhân viên bán hàng lịch sự, xe hơi chất lượng hoàn hảo đều chỉ là điều kiện cần, muốn bán được chiếc xe, họ phải hoàn thành nốt điều kiện đủ, đó là tạo cho nó một thiết kế bên ngoài ưa nhìn. Cách đây đúng 80 năm, studio thiết kế xe hơi đầu tiên trên thế giới đã ra đời trong hoàn cảnh đó và tất nhiên, nó cũng được khai sinh tại Hoa Kỳ, chiếc nôi của nền công nghiệp xe hơi.

Mỗi một ngành nghề đều phải có một ông tổ, cũng như cụ Lỗ Ban làm nghề mộc, ông tổ của nghề thiết kế xe hơi là Harley J. Earl. Trước khi đến với nghành công nghiệp xe hơi, Harley Earl đã là một nhà thiết kế sân khấu và đạo cụ nổi tiếng tại Hollywood. Earl chuyển ngành sang thiết kế xe hơi vào năm 1926 là bởi tại Cadillac thời đó, ông đã tìm thấy người bạn tri kỷ là tổng giám đốc Lawrence Fisher, để biến giấc mơ thời trẻ của mình thành hiện thực: mở studio thiết kế xe hơi. Ý tưởng của hai người đã gặp nhau bởi nếu Earl đến với thiết kế xe theo con đường thuần túy nghệ thuật thì Fisher – với đầu óc kinh doanh cực kỳ nhạy bén – đã nhận ra rằng cần phải cải tổ những „cỗ xe ngựa lắp động cơ” của Cadillac mới có thể nâng cao doanh số bán hàng. Đến đầu những năm 20, nhu cầu của khách hàng đã „quá cao” và không thể dùng mãi hai vũ khí marketing tương đối lợi hại là công suất máy hay vận tốc tối đa để khiến họ mê hoặc.

Năm 1927, lần đầu tiên trên thế giới, Cadillac đã mở studio thiết  kế xe của mình mang tên Art&Color và dần dần đã phát triển thành trung tâm thiết kế của cả tập đoàn General Motors. Sản phẩm nổi tiếng đầu tiên của Art & Color là chiếc Buick Y-Job. Đây là một chiếc mui trần với các chi tiết trên thân và trong nội thất được thiết kế tỉ mỉ theo một ngôn ngữ chủ đạo. Sau chiếc xe này, năm 1948, Art&Color tiếp tục đưa ra mẫu Cadillac Sixty Special, loại xe chuyên dụng của nhiều đời tổng thống và năm 1950 họ đã giới thiệu chiếc LeSabre concept với những đường nét hiện đại chưa từng thấy trong thời kỳ đó.

Ngày nay, GM không chỉ có một trung tâm thiết kế xe tại Hoa Kỳ mà các mác xe châu Âu của họ như Opel hay Saab đều có phòng thiết kế riêng bởi càng ngày, mẫu mã thay đổi với tốc độ càng nhanh và không thể phục vụ nhu cầu của người châu Âu từ một trung tâm thiết kế đóng đại bản doanh tại Mỹ. Các hãng xe đổ ra hàng chục hoặc có khi là hàng trăm triệu USD cho việc xây dựng các trung tâm thiết kế, các phần mềm thiết kế và đặc biệt là để trả lương cho những nghệ nhân hàng đầu trong lĩnh vực này. Thiết kế xe hơi ngày nay đã trở thành một yếu tố quan trọng, quyết định đến số phận của một sản phẩm và thông qua đó, có tác động không nhỏ đến sự tồn tại của hãng xe trên thị trường.

Theo mô hình của các hãng máy tính tập trung tại Silicium Valley, các studio thiết kế xe hơi của những tập đoàn lớn đều nằm quây quần tại hai địa điểm: California và Barcelona. Sở dĩ họ chọn hai thành phố này là bởi thời tiết nắng đẹp quanh năm dễ đem lại cho các nghệ sĩ cảm hứng sáng tạo và đây cũng là hai trung tâm lớn của mỹ thuật thế giới. Tại Barcelona, để tìm nguồn cảm hứng, các nhà thiết kế chỉ việc đi dạo một vòng trong thành phố, giữa những tòa nhà mang đậm dấu ấn của Gaudi hoặc ghé thăm bất kỳ một triển lãm lớn nhỏ nào của thành phố luôn được coi là thủ đô của mỹ thuật châu Âu này. Bởi vậy, Renault, Volvo, Seat, VW đều có trung tâm thiết kế tại đây, còn ở California, ta có thể bắt gặp văn phòng tạo mẫu của BMW, VW hay Volvo. Trong khi đó, các hãng xe nhỏ Anh quốc như Jaguar hay Aston Martin lại chọn Abbey Road (địa danh nối tiếng nhờ ban nhạc Beatles) làm địa điểm đặt phòng thiết kế.

Để đáp ứng nhu cầu của khách hàng theo từng vùng, dĩ nhiên phải đặt studio thiết kế ngay tại vùng đó và kể từ những năm 80’ cho đến nay, khoảng cách đã không còn là vấn đề trở ngại vì dù ở bất cứ đâu, các nhà thiết kế xe của một hãng xe vẫn có thể liên hệ, trao đổi thông tin với nhau qua internet. Rất nhiều mẫu xe hơi mà chúng ta đang sử dụng đã được thiết kế trong một tập thể mang tính đa sắc tộc và đa văn hóa như vậy.