Nghệ thuật chọn thời điểm thay lốp
Quy định mới của FIA về việc cấm bơm xăng trong trận đua không những làm thay đổi cấu trúc xe đua F1 (bình xăng lớn hơn đòi hỏi chiều dài cơ sở lớn hơn) mà còn khiến cho các tay đua cũng như đội đua phải đau đầu về việc chọn thời điểm thay lốp. Thay lốp vào thời điểm nào là phù hợp nhất, hãy cùng nhìn lại diễn biến trận đua Bahrain để hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Như ta đã biết, trước đây, FIA đưa ra điều luật bắt buộc các đội phải bơm xăng giữa trận đua nhằm mục đích khiến cho trận đua hồi hộp hơn vì mọi lợi thế mà tay đua giành được trên đường đua có thể tan ra mây khói trong chốc lát nếu các nhân viên kỹ thuật sơ suất trong lúc tiếp nhiên liệu. Tuy nhiên, để giảm kinh phí đua xe, kể từ mùa giải năm nay, FIA không cho phép bơm xăng giữa trận và điều đó đã ảnh hưởng trực tiếp tới thiết kế xe đua do các kỹ sư phải chế tạo bình xăng có dung tích lớn hơn. Bên cạnh đó, xe đua phải bơm đầy xăng cho cả trận đua (hơn 300 km) nên tay đua phải “đi lại từ tốn” để giữ gìn bộ lốp và tính toán thật đúng thời điểm thay lốp. Trận đua Bahrain là cơ hội đầu tiên để tay đua và đội đua diễn tập chiến thuật trong điều kiện thực tế và đã để lại khá nhiều bài học.
1- Chiến thuật của năm ngoái
Năm ngoái, chiến thuật mà các tay đua thực hiện khá đơn giản: càng nán lại lâu trên đường đua càng tốt. Tại sao vậy? Đó là bởi nếu nán lại thêm 2-3 vòng so với đối thủ chạy phía trước, tay đua sẽ có lợi thế nhờ xe nhẹ, mang ít xăng với bộ lốp đã được hâm nóng, trong khi đối thủ mang theo nhiều xăng (vừa bơm thêm trong ga-ra) cùng bộ lốp nguội lạnh. Chỉ cần cố gắng đạt được vài ba vòng chạy không mắc lỗi trong thời điểm này là tay đua phía sau dễ dàng vượt lên trên đối thủ sau khi rẽ về ga-ra bơm xăng. Bởi mỗi cuộc đua thường có 2 lần bơm xăng thay lốp nên trên thực tế, ta có thể chia trận đua thành 3 phần dài tương đương và trong mỗi phần, xe đua đều chạy nước rút (nếu chỉ về ga-ra 1 lần thì trận đua được chia làm 2 chặng). Nói vậy cũng có nghĩa là các đội đều hiểu rõ chiến thuật của nhau, nhất là khi FIA công bố trọng lượng xe sau Q3 để bất cứ ai cũng có thể suy ra lượng xăng trong bình nhiên liệu của xe đối thủ (mang trọng lượng được công bố trừ đi 605 kg). Chiến thuật này, như đã đề cập, thật là đơn giản và các đội chỉ phải cân nhắc giữa hai lựa chọn: bơm ít xăng để đạt vị trí tốt trong Q3 và trong chặng đầu nhưng sẽ tụt hậu trong chặng tiếp theo hoặc bơm đủ xăng để kéo dài chặng đầu tiên, giúp tay đua vượt lên trên đối thủ trong chặng thứ hai.
2- Hiện trạng năm nay
Việc FIA cấm bơm xăng giữa trận đã tạo ra một tình huống mới mà các đội đua buộc phải thích nghi. Do xe nặng nên lốp mòn nhanh hơn, mất độ bám đường. Khi xe đua rẽ về ga-ra thay lốp, lượng xăng trong bình không thay đổi và đã vậy, tay đua lại nhận được bộ lốp mới, bám đường tốt hơn nên những vòng chạy sau khi thay lốp lại nhanh hơn so với những vòng chạy trước khi thay lốp(!). Lợi thế về thời gian sau khi thay lốp mới phụ thuộc vào phong cách lái của từng người. Trong trận đua Bahrain, Felipe Massa về ga-ra lần đầu ở vòng thứ 17 và ngay sau đó, với bộ lốp mới, anh có vòng chạy nhanh hơn tới 2,5 giây(!) so với lúc sử dụng lốp cũ. Đối với các tay đua khác, lợi thế này ở mức 1,5 đến 2 giây. Nếu tính mức thời gian trung bình, chặng thứ hai là chặng nhanh nhất trong cuộc đua. Michael Schumacher (Mercedes GP) hoàn thành 15 vòng của chặng 1 với thời gian trung bình là 2 phút 3,8 giây trong khi mức thời gian trung bình của 34 vòng thuộc chặng 2 là 2 phút 1,2 giây.
Từ đó, chúng ta suy ra điều gì? Đó là ngược hoàn toàn so với năm ngoái, năm nay tay đua càng về ga-ra thay lốp sớm bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu. Tay đua chạy sau chỉ cần về box thay lốp trước tay đua chạy trước 1 vòng thì cũng đã thu được lợi thế từ 2 đến 3 giây, đủ để vượt đối thủ. Hamilton (McLaren) vượt Rosberg (Mercedes) trong tình huống như vậy. Thêm vào đó, tay đua chạy trước không biết tay đua chạy sau sẽ về ga-ra khi nào nên không thể có biện pháp đối phó bởi khi anh ta đã vượt qua cửa phố box thì tay đua phía sau mới rẽ vào phố box. Trong trận đua Bahrain, Mercedes GP và ông bầu Ross Brawn đã tỏ ra vô cùng nhanh nhạy trước tình huống Hamilton về ga-ra. Ngay lập tức, họ cũng gọi Schumacher (đang chạy sau Hamilton) về box và gọi Rosberg về thay lốp ngay trong vòng tiếp theo. Tuy nhiên, điều đó cũng không thể cứu vãn tình thế vì lợi thế 3,7 giây giữa Rosberg và Schumi giảm xuống 1,5 giây còn Hamilton đã nhẹ nhàng vượt Rosberg. Tất cả chỉ vì Rosberg thay lốp chậm hơn 1 vòng(!). Thật đáng kinh ngạc!...
Trích đoạn bài viết trên tạp chí Công nghiệp Ô tô số tháng 4/2010. Mời các bạn đón đọc.
