Kỹ thuật vượt xe
Công nghệ, tài năng và tính liều lĩnh
Giống như những cú dê dắt trong bóng đá, các pha vượt trong F1 luôn đem lại cho khán giả những ấn tượng để đời và không phải ngẫu nhiên, trong kỳ nghỉ đông vừa qua, FIA đã thành lập hẳn một ban “vượt xe” gồm những gương mặt sáng giá nhất để cùng bàn cách cải tiến xe đua, khiến cho tay đua thực hiện động tác vượt dễ dàng hơn.
Nếu như trong bóng đá, cú dê dắt ngoạn mục của Maradona trong trận gặp đội tuyển Anh tại Mê-hi-cô 1986 đã ăn sâu vào trái tim của người hâm mộ thì trong F1, pha vượt mà Mika Hakkinen (McLaren) trình diễn khi cùng một lúc vượt cả đối thủ lớn nhất là Michael Schumacher (Ferrari) và một tay đua đang chạy cuối đoàn là một trong những khoảnh khắc không thể nào quên. Vì xe đua hoạt động ở tốc độ rất cao nên thực hiện thành công một cú vượt là điều khó khăn cho dù bề mặt đường đua tương đối rộng. Về mặt lý thuyết, vượt xe chỉ đơn giản là việc chọn một cung đường và tốc độ phù hợp, khác với đối thủ chạy phía trước để có thể bỏ rơi anh ta. Trong khi diễn ra trận đua, tay đua có thể thực hiện động tác vượt vào bất cứ lúc nào, ngay tại khúc cua đầu tiên sau khi xuất phát hay ở khúc cua cuối cùng truớc khi cán đích. Kể từ khi FIA đưa ra điều luật buộc xe đua phải về box bơm xăng thay lốp ít nhất một lần trong trận đua, trong F1 đã xuất hiện thêm một kiểu vượt xe mới: đó là vượt trong phố box. Đây là cách nói tắt vì như ta đã biết, các tay đua không có quyền vượt nhau khi đã rời khỏi đường đua để rẽ về ga-ra. “Vượt trong phố box” là cách vượt nhờ tính toán chiến thuật tốt hơn so với đội bạn (thông thường, xe sau nán lại để phóng thật nhanh thêm một vài vòng trong khi xe trước đã rẽ về ga-ra, hòng tạo ra lợi thế thời gian so với xe trước). Michael Schumacher đã không ít lần vượt lên trên các đối thủ nhờ cách này vì trong F1, không ai tính toán chiến thuật nhanh và chính xác như “bộ óc điện tử” Ross Brawn. Tuy nhiên, đối với khán giả, những cú vượt được thực hiện trên đường đua, khi hai xe chỉ cách nhau trong gang tấc ở tốc độ trên 300 km/h như lúc Schumacher (Ferrari) vượt Raikkonen (McLaren) mới thực sự đem lại niềm phấn khích.
Để trình diễn những cú vượt trên đường đua, xe đua phía sau phải tạo ra sự chênh lệch về tốc độ so với xe đua phía trước trong khi cả hai đều tiến về một điểm nhất định (thường là chỗ bắt đầu vào cua, nơi bắt buộc phải phanh xe). Sự chênh lệch về tốc độ lớn bao nhiêu thì việc vượt xe dễ dàng bấy nhiêu. Tuy nhiên, trong F1 hiện nay, tốc độ tối đa và công suất cực đại của động cơ xe đua hầu như ngang bằng hay nói cách khác, tay đua chạy sau khó có thể thu gom được đủ mức chênh lệch tốc độ cần thiết để thực hiện cú vượt xe. Do vậy, chênh lệch tốc độ không còn đóng vai trò quan trọng mà thay vào đó là các yếu tố khác như sự tương tác khí động lực học giữa xe sau và xe trước, kỹ thuật lái xe và đặc biệt là “máu liều” của từng tay đua...
Đón đọc tạp chí Công nghiệp Ô tô số tháng 5/2009 phát hành ngày 25/4.
