Bơm xăng thay lốp trong F1

Trong Formula One, thường thì khán giả đều tập trung vào tay đua và quên mất rằng thực ra đây là môn thể thao đồng đội. Không nói đến hàng trăm kỹ sư miệt mài làm việc nơi hậu trường và liên tục “online” ngay trong trận đua mà toàn thể nhóm thợ máy, kỹ sư của đội đua có mặt trong ga-ra cũng trực tiếp tham gia đua xe. Chính vì thế, không phải ngẫu nhiên mà trong F1 hiện nay lại có thuật ngữ “vượt trong phố box”. Cách đây vài thập kỷ, vào những năm 70’ của thế kỷ trước, việc về box bơm xăng thay lốp vô cùng... hỗn loạn bởi giữa tay đua và đội đua không hề có liên lạc radio như ngày nay. Thế rồi, kể từ khi FIA đưa ra điều luật thu nhỏ thể tích bình nhiên liệu trên xe đua và cho phép các đội tiếp nhiên liệu giữa trận đua thì người ta mới bắt đầu nghĩ cách đưa việc bơm xăng thay lốp vào quy củ.

Ngày nay, quy trình về box được “biên tập và dàn dựng” vô cùng công phu với sự tham gia của 22 thợ máy(!), bảo đảm độ chính xác đến từng phần mười giây và từng mi-li-mét. Quy trình này có thể tổng kết như sau: khi rẽ vào phố box, tay đua bấm nút giữ tốc độ trên vô-lăng để hạn chế tốc độ tối đa theo đúng quy định. Lúc này, tay nhóm trưởng nhóm thợ máy sẽ cầm chiếc biển chỉ dẫn ra đón xe đua. Bởi hình dáng của chiếc biển này hao hao giống cái kẹo mút của trẻ con nên trong làng F1, tay thợ máy trưởng thường được “mệnh danh” là bác bạn kẹo mút. Hai mặt biển có ghi: “Stop” (Dừng lại) và “1st Gear” (Vào số Một). Sau khi xe đỗ, “bác bán kẹo mút” đứng chặn trước mũi xe và xoay mặt biển “Stop” hoặc “1^st Gear” để ra hiệu lệnh phù hợp với từng thời điểm cho tay đua. Lúc này, nhóm thợ máy đã chờ sẵn hai bên xe bắt đầu tác chiến. Hai tay thợ máy đứng ở đầu và đuôi xe dùng kích để nâng chiếc xe đua. Bên cạnh tay thợ máy nâng kích ở phía đuôi là một thợ máy khác, cầm một dụng cụ dài như chiếc búa hơi đục bê tông. Dụng cụ này thực ra là cái ma-ni-ven, dùng để khởi động máy nếu không may động cơ ngừng hoạt động vì xe đua F1 không có khóa điện khởi động máy như xe hơi thông thường. Tiếp đến là quy trình thay lốp. Để thay một chiếc lốp xe cần phải có 3 thợ máy. Một người dùng “súng hơi” để tháo ốc từ trước khi chiếc xe bị kích lên. Người thứ hai – lúc này xe đua đã được nâng lên - nhanh chóng dỡ chiếc lốp cũ ra khỏi trục bánh và người thứ ba lập tức thay chiếc lốp mới để người đầu tiên kịp vặn ốc và chốc ốc. Như vậy, việc thay lốp cần 12 thợ máy túc trực ở vị trí của bốn bánh xe và 2 tay thợ kích xe. Song song với quy trình này là việc tiếp thêm nhiên liệu cho xe. Để khớp đầu vòi tiếp xăng vào cổ bình xăng, cần phải có hai thợ máy. Một người giữ phần đầu vòi bơm xăng để chốt chính xác vào cổ bình xăng trong khi người thứ hai giúp người thứ nhất nâng hệ thống vòi bơm. Vì hai nhân viên tiếp nhiên liệu đứng ở vị trí khá nguy hiểm giữa lốp trước và lốp sau nên nhóm này được bổ xung thêm người thứ ba, giúp hai đồng nghiệp rời xa khỏi xe đua càng nhanh càng tốt sau khi hoàn thành việc bơm xăng. Trong quá trình tiếp xăng, một thợ máy tranh thủ lau mặt cho tài xế. Hai tay thợ máy khác cuống quít lau chùi lỗ hút khí hai bên thành xe. Thông thường, việc bơm xăng bao giờ cũng kéo dài hơn việc thay lốp cho dù mỗi giây, máy bơm có thể nén được 9 lít xăng vào bình xăng xe đua, nên hai thợ máy kích xe phía đầu và phía sau xe thường hạ xe xuống mặt đường và tránh xa khỏi xe. Khi nhận được tín hiệu hoàn thành công việc từ các nhóm thợ máy (giơ cao tay lên trời), tay “bán kẹo mút” quan sát đường đi trong phố box và nếu không có xe đua khác chạy tới thì anh ta sẽ nhấc biển lên cao, cho phép xe đua rời box. Ngày nay, nếu chỉ phải thay lốp thì khoảng thời gian dừng xe vỏn vẹn khoảng 4 đến 5 giây. (Bạn hãy tưởng tượng trong khoảnh khắc vô cùng ngắn ngủi đó, nếu bạn đem xe hơi của mình vào ga-ra chữa lốp thì liệu các bác thợ ê a làm được những việc gì?!). Tuy nhiên, do còn phải bơm xăng nên thời gian lưu lại trước ga-ra thường kéo dài hơn, tùy thuộc vào lượng xăng mà các chiến lược gia của đội đua tính toán từ trước. Nói cách khác, việc bơm xăng thay lốp là một mắt xích vô cùng quan trọng của chiến thuật đua xe và sắp xếp, hoạch định chiến thuật này như thế nào thì đó là cả một nghệ thuật mà Thể thao Việt Nam sẽ đề cập tới trong bài sau.

Thái Duơng