FIA – Liên đoàn ô tô thế giới

FIA là tên viết tắt của Federation Internationale de l’Automobile (Liên đoàn ô tô thế giới). Tổ chức này được thành lập cách đây hơn 100 năm, vào năm 1904. Thành viên của FIA bao gồm các câu lạc bộ xe hơi và các liên đoàn đua xe quốc gia. Mục đích chính của FIA là truyền bá, giáo dục cung cách sử dụng xe hơi, góp phần nâng cao an toàn giao thông. Ngoài ra, tổ chức này còn đóng vai trò quản lý những sự kiện liên quan đến môn thể thao đua xe và bởi vậy, Formula One cũng trực thuộc quyền quản lý của FIA.

Trụ sở chính của FIA nằm tại quảng trường Concorde, thủ đô Paris và đó là lý do vì sao bản hợp đồng quan trọng nhất giữa các đội đua F1, đơn vị tổ chức (FIA) và đơn vị nắm bản quyền kinh doanh (FOM – Formula One Management) lại mang tên quảng trường này. Chủ tịch đương nhiệm của FIA là ông Max Mosley. Ông bắt đầu nhậm chức từ năm 1993 và công tác liên tục bốn nhiệm kỳ trong cương vị này. Ngoài F1, FIA còn là nhà tổ chức những giải đua lớn khác như WRC (World Rally Championship), WTCC (World Touring Car Championship). Cơ quan điều hành và giám sát toàn bộ các sự kiện thể thao do FIA tổ chức là World Motor Sport Council (WMSC). Tham gia vào cơ quan này có chủ tịch FIA, phó chủ tịch thường trực, 7 phó chủ tịch khác và 17 thành viên đến từ các quốc gia được quyền đăng cai ít nhất là một sự kiện quốc tế của FIA. Năm ngoái, chính WMSC đã đưa ra mức phạt kỷ lục 100 triệu USD cho McLaren-Mercedes do đội đua có trụ sở tại Woking (Anh) dính líu tới vụ lấy trộm công nghệ chế tạo xe đua F1 của Ferrari.

Grandes Epruves hay Grand Prix

Đua tốc độ là bản năng của con người. Bắt đầu từ chạy thi bằng đôi chân trần, chuyển qua đua ngựa, đua xe đạp rồi đua xe gắn máy. Vì đối với con người, đua tốc độ mang tính “bẩm sinh” như vậy nên không có gì đáng ngạc nhiên khi biết rằng môn đua xe có bề dày lịch sử gần ngang bằng với ngành công nghiệp ô tô. Tuy nhiên, do FIA sinh sau đẻ muộn nên phải đợi đến năm 1904, người ta mới tổ chức cuộc đua xe đầu tiên theo thể lệ do tổ chức này đề ra. Ban đầu, những cuộc đua do FIA tổ chức thường được gọi chung là Grandes Epruves (dịch thô ra tiếng Việt là “Sự kiện lớn”) hay Grand Prix. “Sự kiện lớn” - Grand Prix -  đầu tiên trên thế giới được tổ chức tại Pháp vào năm 1905 và người thắng cuộc là cụ Szisz Ferenc, người Hungary, vừa là kỹ sư nhưng cũng vừa là tay đua của nhà máy Renault. Kể từ những năm 30’ của thế kỷ trước, phong trào đua xe thể thao thế giới phát triển rất mạnh, đặc biệt là ở châu Âu. Một vài tên tuổi lớn đã xuất hiện như Tazio Nuvolari sau vô-lăng chiếc xe đua Alfa Romeo sơn logo Quadrifolio để cầu may hay Rudolf Caracciola, Bernd Rosemeyer, Hermann Lang, Manfred von Brauchitsch trên “Những mũi tên bạc” (Silver Arrows) của Mercedes dưới sự dẫn dắt của ông bầu nổi tiếng Alfred Neubauer. Giải đua Formula One GP đầu tiên của thời hiện đại khai mạc vào năm 1950 trên sân đua Silverstone (Anh). Giuseppe Farina về nhất trên chiếc Alfa Romeo siêu khỏe.

Nói đến “grand prix” không thể không nhắc đến chuyện trước đây, đã có lần, ông Bernie Ecclestone, người nắm giữ mọi quyền kinh doanh F1 bỗng nảy ra ý định... đăng ký bản quyền của cụm từ này. Dĩ nhiên, không cơ quan quản lý bản quyền tác giả nào trên thế giới cấp cho ông Ecclestone giấy phép đó vì lý do đơn giản: “grand prix” là danh từ chung, không phải do ông ta sáng tác. Cũng may vì nếu không, người ta đua nhau đi đăng ký bản quyền của các danh từ chung, mỗi người nhận một vài từ mà họ cho rằng hay ho làm của riêng thì các nhà thơ, nhà văn, nhà soạn nhạc, nhà báo và toàn thể nhân loại sẽ không còn gì để... viết nếu không có tiền trả phí bản quyền cho những từ ngữ vừa sử dụng.